Feršavefur Noršurlands vestra


Yfirlit vefsins



Įrlegir višburšir



Um sżslurnar



Um vefinn



Um Hśnavatnssżslur og Skagafjörš



Austur Hśnavatnssżsla Vestur Hśnavatnssżsla Skagafjöršur


Austur Hśnavatnssżsla
Austur Hśnavatnssżsla er viš Hśnaflóa austanveršan, inn af Hśnafirši. Sżslumörk eru viš Gljśfurį aš vestan en aš austan ręšur lķna frį Skagatį, um Vatnsskarš ķ Hofsjökul į vatnaskilum. Žjóšvegur 1 liggur gegnum hérašiš. Einnig er Kjalvegur greišfęr sumarvegur śr Įrnessżslu og ofan ķ Blöndudal.

Žį mį nefna Žverįrfjallsveg sem liggur yfir ķ Skagafjörš og leišina “fyrir Skaga.” Žar er m.a Króksbjargiš meš stušlabergi og fjölbreyttu fuglalķfi, utar er svo Kįlfshamarsvķk žar sem er afar sérstętt og fallegt stušlaberg.

Inn af Hśnaflóa er allmikiš lįglendi. Upp af žvķ ganga nokkrir dalir. Helstir eru Vatnsdalur, sem er vestast, žį Svķnadalur, Langidalur og ķ framhaldi af honum Blöndudalur, austast eru Laxįrdalur og Svartįrdalur. Sunnan viš žessa dali, į vķšįttumiklum heišalöndum sem nį allt sušur til jökla, er mikiš um góš veišivötn (nįnari upplżsingar ķ Upplżsingamišstöš). Einnig eru žekktar veišiįr ķ sżslunni, eins og Vatnsdalsį, Laxį į Įsum, Blanda og Svartį.

Austan viš Hśnaflóann er Skaginn žar sem undirlendi er um žriggja kķlómetra breitt. Austan žess er Skagaheišin. Bśsęldarlegt er ķ hérašinu, enda landbśnašur blómlegur og bśin vķša stór.

Jaršhiti er į Reykjum og į Hveravöllum viš Kjalveg er talsvert jaršhitasvęši meš allmörgum hverum, svo sem Blįhver, Öskurhólshver og Eyvindarhver. Blanda hefur nś veriš virkjuš og er uppistöšulóniš į heišunum um 54 ferkķlómetrar. Stöšvarhśsiš sjįlft er um 300 metrum undir yfirborši jaršar.

Žéttbżlisstašir eru tveir: Skagaströnd sem er śtgeršarstašur viš austanveršan flóann, žekktast ķ seinni tķš fyrir Hallbjörn, kśreka noršursins; og Blönduós sem stendur viš Hśnafjöršinn og er alhliša žjónustumišstöš fyrir hérašiš.

Sögustašir ķ sżslunni er margir. Frį Žingeyrum er śtsżni mikiš yfir hérašiš. Žar var fyrsta klaustur į Ķslandi stofnaš įriš 1133. Nś stendur kirkja į Žingeyrum, byggš śr höggnu grjóti og er margt merkra gripa ķ henni. Žį mį nefna Žórhallastaši ķ Vatnsdal žar sem Grettir glķmdi viš Glįm, og Hof, žar sem Ingimundur gamli, fyrsti landnįmsmašur hérašsins, reisti bę sinn. Fyrsti innborni Hśnvetningurinn, Žórdķs, dóttir hans, fęddist ķ Žórdķsarlundi žegar Ingimundur gamli var į leiš inn ķ Vatnsdalinn ķ fyrsta sinn meš skylduliš sitt. Viš Vatnsdalshóla, sem sagšir eru óteljandi, fór fram sķšasta aftaka į Ķslandi įriš 1830. Viš Gullstein ķ landi Kringlu er minnismerki um fyrsta ķslenska trśbošann, Žorvald vķšförla.

Austur Hśnavatnssżsla er um 4.295 km2 aš flatarmįli.



Vestur Hśnavatnssżsla
Vestur Hśnavatnssżsla (Hśnažing vestra) liggur inn af Hśnaflóa vestanveršum og markast af Hrśtafjaršarį aš vestan, Gljśfurį aš austan og nęrri vatnaskilum į Arnarvatns-heiši og Tvķdęgru aš sunnan og mętir žar Borgarfjaršarsżslu.

Hérašiš er grösugt og vel byggt. Jaršhiti er vķša allmikiš nżttur. Heišarlönd eru grösug og žar er mikill fjöldi veišivatna.

Hérašinu mį skipta ķ meginsveitir: Hrśtafjörš, Mišfjörš, Vatnsnes, Vesturhóp og Vķšidal auk Hvammstanga sem er stęrsti žéttbżlisstašurinn meš margskonar žjónustu. Fegurš hérašsins sést til dęmis ķ fallegum bśjöršum, žremur stórum laxveišiįm, ströndum Vatnsness, stórum vötnum, gljśfrum og dröngum.

Ķ sżslunni er fjöldi sögustaša, bęši aš fornu og nżju. Mį žar nefna Bjarg ķ Mišfirši žar sem Grettir sterki Įsmundarson fęddist og įtti žar alla tķš athvarf sitt. Į Bjargi er veglegt minnismerki um Įsdķsi Bįršardóttur, móšur Grettis meš lįgmyndum sem sżna atburši śr Grettissögu. Flestir žekkja söguna um Illugastašamoršin sem framin voru į Illugastöšum į Vatnsnesi og leiddu til sķšustu aftöku į Ķslandi įriš 1830, er Agnes Magnśsdóttir og Frišrik Siguršsson voru tekin af lķfi fyrir moršin į Natani Ketilssyni og Pétri Jónssyni. Į Illugastöšum er m.a. aš finna rśstir af smišju Natans. Ķ Vķšidalstungu var Flateyjarbók rituš.

Fjölmargir įhugaveršir stašir eru ķ Vestur-Hśnavatnssżslu og eru žeir flestir ašgengilegir. Hveraborgir ķ Sķkį į Hrśtafjaršarhįlsi eru hįhitasvęši meš nįttśrulegri bašašstöšu, tilvalinn įfangastašur gönguferša mannsins.

Selaskošun er vķša ašgengileg į Vatnsnesi, til dęmis viš Hindisvķk og Ósa. Hvķtserkur er 15 m berggangur sem stendur undir hįum sjįvarbakka fyrir landi Ósa. Hann minnir į risaešlu og žar hafa margar fuglategundur ašsetur. Borgarvirki blasir vķša viš žar sem žaš skilur aš Vesturhóp og Vķšidal. Borgarvirki er 15 m gosstapi meš sögulegum minjum og rķs 177 m yfir sjįvarmįli. Žar hefur veriš komiš fyrir śtsżnisskķfu og ašgengi bętt. Borgarvirki er tališ hafa veriš virki fyrir hérašsdeilur til forna og um žaš eru til margar sagnir. Kolugljśfur er tilkomu mikiš gljśfur meš tveim fossum ķ Vķšidalsį. Gįlgagil ķ Vķšidalsfjalli ofan Jörfa er forn aftökustašur og segja sagnir aš žar séu reimleikar miklir. Į Hvammstanga er handverks gallerķ meš munum unnum af heimamönnum. Kirkjuhvammskirkja stendur ķ Kirkjuhvammi ofan Hvammstanga. Hśn var byggš įriš 1882 og žjónaši til įrsins 1957 er nżja kirkjan į stašnum var vķgš, og sķšan endurvķgš 1997.

Vestur Hśnavatnssżsla er 2.663 km2 aš flatarmįli.



Skagafjöršur
Skagafjöršur er nįlęgt mišju Noršurlandi, um 40 km langur og fullir 30 km į breidd milli Hśnsness į Skaga og Straumness innan viš Fljótavķk, žrengist žó nokkuš innar en er samt 15 km breišur žvert yfir frį Reykjadiski. Fram ķ botn Skagafjaršar gengur Hegranes og eru breišar vķkur bįšum megin žess og sandar miklir ķ botni. Į firšinum eru Drangey og Mįlmey. Siglingaleiš um fjöršinn er greiš og er hann djśpur, žó gengur hryggur nešansjįvar śt frį Hegranesi og annar frį Drangey, 4-5 km til noršurs, og er Hólmasker nyrst į honum. Kemur žaš upp um fjöru. Innar į hryggnum eru Kvķslasker. Bošar og grunn eru śt frį bįšum endum Mįlmeyjar.

Undirlendi er mikiš ķ vestanveršu hérašinu, nema undir Tindastóli. Aš firšinum austanveršum er nokkuš undirlendi og hį fjöll aš baki. Nįttśrlegar hafnir eru engar en skipalęgi nokkur, žó flest ill frį nįttśrunnar hendi.

Inn af botni Skagafjaršar gengur mikill dalur samnefndur. Er hann einn mesti dalur landsins, breišur og grösugur, kringdur svipmiklum fjöllum. Ašalhérašiš er um 50 km langt en klofnar innst ķ žrönga dali er ganga langt inn ķ hįlendiš. Kallast žeir einu nafni Skagafjaršardalir en hafa lķklega heitiš Gošdalir til forna. Undirlendiš er 5-10 km breitt en śt frį žvķ ganga žverdalir, bęši byggšir og óbyggšir. Ašalvatnsfall ķ Skagafirši er Hérašsvötn.

Austan aš Skagafirši er hrikalegur fjallgaršur en nokkru lęgri fjöll aš vestanveršu. Helstu eyjar į Skagafirši eru Drangey og Mįlmey. Upp af firšinum er mikill dalur og breišur og nokkurt undirlendi viš ströndina en flatlendi mikiš į Skaga. Helstu fjöll eru Tindastóll (989 m y.s.) vestan fjaršarins, Męlifellshnjśkur (1138 m y.s.) er rķs fyrir mišju héraši og Glóšafeykir (853 m y.s.) ķ Blönduhlķš. Sušur af hérašinu greinast žrķr dalir, Svartįrdalur, Vesturdalur og Austurdalur en Noršurįrdalur gengur ķ austur inn af Blönduhlķš. Utar eru Hjaltadalur, Kolbeinsdalur og fleiri dalir žeim megin upp frį austurströnd fjaršarins. Meginvatnsfall sżslunnar er Hérašsvötn sem verša til af Jökulsįm tveimur, Austari- og Vestari-, sem koma undan Hofsjökli. Žau falla til sjįvar ķ tveimur kvķslum, sinni hvoru megin viš Hegranes. Allmiklar įr falla śr flestum dölum, samnefndar žeim, en fossar eru engir teljandi, nema Reykjafoss (14 m) ķ Tungusveit.

Helstu stöšuvötn eru Miklavatn ķ Borgarsveit, Höfšavatn į Höfšaströnd og Miklavatn ķ Fljótum, öll gömul sjįvarlón. Ašalbergtegund ķ Skagafjaršarsżslu er blįgrżti en grįgrżti og móberg er į Skaga. Eldstöšvar eru engar, nema ęvafornar, svo sem Męlifellshnjśkur, en jaršhiti vķša. Žó eru nokkur hraun viš noršurjašar Hofsjökuls. Mestur jaršhiti er į Reykjum og Steinsstöšum ķ Tungusveit og hjį Varmahlķš (Reykjarhóli) ķ Seyluhreppi. Gróšur er vķša mikill, grösugar starengjar, mżrar og graslendi en kvistlendi lķtiš og skógar ekki nema lķtils hįttar ķ Hrollleifsdal ķ Fellshreppi. Gróiš land er 1013 km2. Vešursęld er ķ Skagafirši. Lax og silungur er vķša ķ įm og vötnum. Fugla- og eggjatekja er ķ Drangey og Žóršarhöfša.

Skagafjaršarsżsla er um 5.040 km2 aš flatarmįli.



Til baka



Hvammstangi Blönduós Skagaströnd Saušįrkrókur Varmahlķš Hólar Hofsós

Góšir grannar: Strandir